از جمله کاربرد لیزر را می توان طور ذیل نام برد.
لیزر در طبعت دو نوع کاربرد دارد 1- برای جوشکاری اجسام فلزی و سوراخ کردن اجسام سخت 2- باريكه‌هاي كم قدرت و فوق‌العاده دقيق انواع ديگر ليزر را مي‌توان براي انجام دادن كارهاي بسيار ظريف مثل جراحي روی چشم انسان به كار برد و در دستگاههای ويدیويی از نور ليزر براي "خواندن" ديسكهاي ويدیويي و ايجاد تصوير متحرك همراه با صدا استفاده مي‌كنند. مقدار زيادی اطلاعات را روي ديسكهای ليزری ضبط می‌كنند تا بعدا روی صفحه كامپيوتر خوانده شوند يا توسط چاپگرهای ليزری به شكل نسخه سخت روی كاغذ چاپ شوند.  دکتران از نور ليزر به عنوان نوع جديدي "چاقوی جراحی" بدون خونريزی استفاده می‌شود و وقتی كه نسجی مثل قسمت معيوب كيسه صفرا در خلال جراحی برداشته می‌شود رگهای خونی بسته می‌شوند. كارهای دکتران دندان با ليزر درد كمتری دارند و برای پرکاری دندان بعد از گذاشتن مواد مخصوص، از ليزر استفاده می کنند تا محکم و ثابت بیاید.

 

قسمی که در کاربرد لیزر در قسمت بالا ذکر شد، در صنعت نیز از ليزرها براي عمليات گرمايی فلزات، جوش دادن قسمتها به يكديگر، و وسایل همترازی دقيق استفاده مي‌شود. ليزرها را براي اندازه‌گيری دقيق فاصله‌هاي خيلی بزرگ و نيز فاصله‌های خيلي كوچك به كار مي‌برند. علاوه بر اينها، ليزرها را همراه با تارهای نوری برای انتقال بهتر داده‌ها و بهبود ارتباط تلفونی به كار مي‌گيرند.

 

هر لیزر قسمت های مشخص دارد، اول این که یک لیزر باید یک چشمه انرژی وجود داشته باشد که این چشمه اغلبا یک الکتریسته است ولی بجای ان می توان یک چشمه پر قدرت نوری معمولی را استفاده کرد و یا حتی می توان از لیزر دیگر استفاده  کرد.
قسمت لازم دیگر لیزر را به نام محیط فعال یاد می کند که محیط فعال عبارت از ماده است که میتواند انرژی را جذب و یا آزاد بتواند. که این محیط می تواند جامد باشد مثل یاقوت و یا بلور های دیگر، می تواند مایع باشد مثل بعضی رنگینه ها و می تواند گاز باشد مثل کار بن دای اکساید. که باریکه  لیزر در حقیقت در همان قسمت محیط فعال تولید می شود.
آخرين قسمت اساسی ليزرساز و كار پسخوراند است. ساز و كار پسخوراند از دو آينه يا سطوح بازتابنده ديگر تشكيل شده است كه در دو انتهای محيط فعال قرار مي‌گيرند. يكی از آينه‌ها، به نام جفتگر خروجی بازتابنده جزیی است.
در حقيقت دستگاه ليزر حكم يك منبع تابش كننده را پيدا مي‌كند. بطور خلاصه اين دستگاه مولد نور، از اجتماع يك تقويت كننده و دو آينه تشكيل يافته است. فضایی كه تقويت كننده و دو آينه را دربرمی‌گيرد حفره ‌گويند و محيط فعال هم، همين حفره است. حالا می بینیم که لیزر چگونه کارمی کند.

عمل لیزر در چند مرحله انجام می گیرد. چشمه انرژی درخششی از خود می فرستد و محیط فعال آن را جذب  می کند و انرژی جذب شده بعضی از اتم های محیط فعال را بر می انگیزد و آنها به تراز انرژی زیاتر می پرند. درخشش مکرر نور برای  برانگیزش، یا پمپ محیط فعال ادامه می دهد. وقتی که در محیط فعال تعداد اتم های انرژی زیاد  بیشتر از انرژی کم باشد، برعکس جمعیت یا به اصطلاح وارونه جمعیت بوجود می آید. که پدیده وارونه یا برعکس برای عمل لیزری ضروری است.
در حين عمل ليزری، اتمهای با انرژی زياد، در حال برگشتن به تراز انرژی كم، انرژی اضافی خود را به صورت مقادير نوری ظريفی به اسم فوتون تابش مي‌كنند. اين نور به نوبه خود، اتمهای ديگری را در محيط فعال برمي‌انگيزد و همين اتمها نيز نور آزاد مي‌كنند. به اين ترتيب اتمهاي بيشتر و بيشتری از محيط فعال فوتون تابش می‌كنند و واكنش زنجيره‌ای افزايش انرژی راه می‌افتد. اين پديده به گسيل(فرستادن نور) القایی موسوم است.
آينه‌هاي دو سر ليزر نور فرستاده شده را به محيط فعال بر می‌گردانند و نور باز هم پرشدت‌تر مي‌شود، فرايندی كه تقويت نام دارد. با بيشتر و بيشتر شدن شدت، نور ايجاد شده در ليزر آن قدر قوی می‌شود كه از جفتگر خروجي كه به طور جزیي نقره اندود است به صورت نور ليزر به بيرون مي‌گريزد.
معمولا ليزرها را بر حسب محيط فعالشان نامگذاری می‌كنند. مثلا، در ليزر ياقوت محيط فعال تكه جامدي از ياقوت است. در ليزر رودامين از رودامين استفاده می‌كنند. رودامين مايع رنگينه فلویورساني است كه به عنوان محيط فعال به كار می‌رود. در ليزر گازی كربن دي اكسيد از كربن دي اكسيد به عنوان محيط فعال بهره می‌گيرند و در ليزر گازی هليم نیون از مخلوط گازهاي هليم و نیون استفاده مي‌شود.

 

فرق لیزر با دیگر به صورت اشاره در بالا ذکر شده است ولی به صورت مختصر می توان گفت که یگانه فرق نور لیزر و نور معمولی که در طبیعت یافت می شود تکفام بودن شان است. و همچنان نور لیزر به صورت منظم پخش می شود، اما نور معمولی به صورت غیر منظم پخش می شود. که منظم و غیر منظم بودن آن را میتوان به پخش صدای منظم و غیر منظم تشبه کرد.
ويژگی ديگر نور ليزر راستايي بودن آن است. ليزر با باريكه‌هاي مستقيم حركت مي‌كند و نظير نور معمولی پخش نمی‌شود. مثلا، باريكه نور چراغ قوه كه بر ديواری در فاصله حدود 320 متر می‌افتد دايره‌اي به قطر 65 متر را روشن می‌كند. ولی، باريكه ليزر بر همين ديوار و در همين فاصله دايره‌اي به قطر حدود 3/0 متر را می‌پوشاند.
یکی از فرق های عمده نور معمولی با نور لیزر این است که نور معمولی هنگام عبور از منشور به هفت رنگ دیگر تجزیه می شود، اما نور ليزر با گذشتن از منشور به همان صورت باريكه مستقيم تكفام وارد شده خارج می‌شود.

ارسال شده توسط : پژوهشگر سایت - ٢٢  مرداد , ١٣٨٨